โรคฝีดาษลิง (Monkeypox)

ฝีดาษลิงคือ
โรคฝีดาษลิง (Monkeypox) หรือไข้ทรพิษลิง หรือ โรคฝีดาษวานร ซึ่งอยู่ในตระกูลเดียวกันกับเชื้อไวรัสโรคฝีดาษ หรือไข้ทรพิษ แต่มีความรุนแรงมากกว่า และพบได้ในสัตว์ตระกูลลิง และสัตว์ฟันแทะหลายชนิด เช่น หนู กระรอก

ฝีดาษลิงเกิดจากอะไร แตกต่างจากโรคฝีดาษปกติอย่างไร
โรคฝีดาษลิง เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัส Othopoxvirus เป็นโรคติดต่อระหว่างสัตว์และคนที่พบได้น้อย โรคนี้พบมากในแอฟริกากลาง และตะวันตก โดยเชื้อไวรัสฝีดาษลิงเป็นเชื้อไวรัสสายพันธุ์ที่ใกล้เคียงกับเชื้อไวรัสที่ทำให้เกิดโรคฝีดาษในคน และฝีดาษวัว พบในสัตว์หลายชนิด โดยเฉพาะสัตว์ตระกูลลิง

ฝีดาษลิงอาการ
ผู้ป่วยจะเริ่มมีอาการหลังจากที่สัมผัสเชื้อประมาณ 12 วัน โดยมีอาการที่สังเกตได้ คือ
1. มีไข้
2. ปวดหัว
3. ปวดตัว
4. ปวดหลัง อ่อนเพลีย
5. หนาวสั่น
6. เจ็บคอ
7. ต่อมน้ำเหลืองโต

ซึ่งเป็นอาการในเริ่มต้น และสามารถแพร่กระจายให้ผู้อื่นได้ หลังจากนั้นประมาณ 1 – 2 วัน ก็จะเข้าสู่ระยะที่แสดงอาการทางผิวหนังโดยจะมีอาการที่สังเกตได้คือ จะมีผื่นขึ้นบริเวณใบหน้า แขนขา และส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ส่วนใหญ่จะพบที่ฝ่ามือและฝ่าเท้า ผู้ป่วยในบางรายจะมีอาการระคายเคืองอย่างรุนแรง โดยมีลักษณะตุ่มผื่นเป็นรอยจุดแดงๆ เป็นตุ่มนูน ตุ่มน้ำใส ตุ่มน้ำหนอง ในระยะสุดท้ายจะกลายเป็นสะเก็ดแล้วหลุดออก ผู้ป่วยก็จะมีอาการดีขึ้น  การดำเนินโรคจะใช้เวลาประมาณ 2 – 4 สัปดาห์ โดยมีอัตราการเสียชีวิตประมาณ 10 % มีสาเหตุจากภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อในปอด การขาดน้ำและภาวะสมองอักเสบ การตรวจทางห้องปฏิบัติการใช้การตรวจด้วยวิธี PCR ของเหลวจากตุ่มน้ำที่ผิวหนัง

ฝีดาษลิงติดต่ออย่างไร
โรคฝีดาษลิงสามารถติดต่อได้จากการสัมผัส หรือเมื่อมีการเข้าใกล้ผู้ติดเชื้อ โดยผ่านการสัมผัสทางผิวหนังกับผู้ติดเชื้อโดยตรง ไวรัสชนิดนี้จะเข้าสู่ร่างกายผ่านทางรอยแตกบนผิวหนัง ระบบทางเดินหายใจ หรือผ่านทางตา จมูก หรือปาก รูปแบบการติดต่อ เช่น

  • การสัมผัสสารคัดหลั่ง เลือด ตุ่มหนอง ของสัตว์ หรือผู้ป่วยที่มีเชื้อที่อยู่ในระยะฟักตัว
  • การถูกสัตว์ที่มีเชื้อกัด หรือสัมผัสวัตถุที่ปนเปื้อนเชื้อไวรัส
  • การนำสัตว์ที่มีเชื้อมาประกอบอาหาร
  • การสัมผัสจากคนสู่คนผ่านละอองฝอยการหายใจ

วิธีป้องกันโรคฝีดาษลิง

  • เลี่ยงการสัมผัสโดยตรง
  • หมั่นล้างมือบ่อย ๆ ให้สะอาดด้วยสบู่ หรือเจลแอลกอฮอล์
  • ไม่นำสัตว์ป่ามาเลี้ยง
  • รับประทานอาหารที่ปรุงสุก สะอาด งดรับประทานของป่า
  • หากพบผู้สงสัยว่าจะติดเชื้อฝีดาษลิง แนะนำให้แยกผู้ป่วย ป้องกันระบบทางเดินหายใจของผู้ใกล้ชิด และนำส่งสถานพยาบาลที่สามารถแยกกักตัวผู้ป่วยได้  หลีกเลี่ยงการเลี้ยง หรือนำเข้าสัตว์ป่าจากต่างประเทศที่ไม่ทราบประเทศต้นทาง